Phiếu khảo sát sau hội thảo nên trả lời được một câu: lần sau ban tổ chức cần giữ gì, bỏ gì và sửa gì. Phiếu tốt thường có năm khối: đánh giá chung, đánh giá từng phiên, đánh giá diễn giả, đánh giá khâu đăng ký và hậu cần, và câu hỏi về ý định tham dự lần sau. Tổng cộng mười đến mười lăm câu, làm xong trong ba đến năm phút.
Khảo sát sự kiện khác khảo sát khách hàng của một cửa hàng ở chỗ người trả lời đã ngồi qua nhiều phiên khác nhau, gặp nhiều diễn giả, đi qua nhiều khâu. Nếu hỏi chung chung "bạn hài lòng không", bạn nhận về một con số trung bình không dùng vào việc gì. Bài này đi vào cách chia phiếu theo cấu trúc của sự kiện, chọn thời điểm thu, và những quyết định nhỏ ảnh hưởng lớn đến chất lượng câu trả lời. Kỹ thuật đặt câu hỏi khảo sát nói chung, như thang đo và câu hỏi dẫn dắt, có nhiều tài liệu riêng; ở đây chỉ nhắc khi cần.
Bắt đầu từ quyết định bạn sẽ đưa ra
Trước khi viết câu hỏi đầu tiên, ghi ra ba đến năm quyết định mà ban tổ chức sẽ phải đưa ra cho lần sau. Ví dụ giả định: có giữ hình thức hai ngày hay rút xuống một ngày, có mời lại diễn giả của phiên chiều không, có chuyển địa điểm sang nơi gần trung tâm hơn không, có tiếp tục thu phí tham dự không. Mỗi câu hỏi trên phiếu phải phục vụ ít nhất một quyết định như vậy. Câu nào không phục vụ quyết định nào thì bỏ.
Cách nghĩ này cắt được phần lớn câu hỏi thừa. Ban tổ chức thường muốn hỏi thêm "bạn biết sự kiện qua kênh nào", nhưng thông tin đó đã có trong biểu mẫu đăng ký; hỏi lại vừa làm phiếu dài vừa cho ra số liệu lệch với dữ liệu gốc. Tương tự, nghề nghiệp, độ tuổi, đơn vị công tác đã có lúc đăng ký thì không hỏi lại, trừ khi phiếu ẩn danh và bạn cần chia nhóm khi phân tích.
Cũng cần quyết định trước ai đọc kết quả. Trưởng ban tổ chức cần bức tranh chung, người phụ trách nội dung cần điểm từng phiên, người phụ trách hậu cần cần biết khâu nào gây khó chịu, nhà tài trợ có thể cần biết người tham dự có thấy gian hàng hay không. Biết người đọc là ai thì biết phải hỏi đến mức chi tiết nào.
Năm khối câu hỏi và ví dụ
Bảng dưới gợi ý cấu trúc một phiếu khảo sát cho hội thảo một ngày, bốn phiên. Số câu mỗi khối có thể thay đổi theo sự kiện.
| Khối | Câu hỏi ví dụ | Dạng trả lời |
|---|---|---|
| Đánh giá chung | Nội dung hội thảo hữu ích với công việc của bạn ở mức nào? | Thang năm mức |
| Đánh giá chung | Bạn có giới thiệu sự kiện này cho đồng nghiệp không? | Thang từ không đến chắc chắn có |
| Từng phiên | Với mỗi phiên bạn đã dự: nội dung có đúng như mô tả trong chương trình không? | Lưới: phiên × thang năm mức, có ô "không dự" |
| Diễn giả | Diễn giả trình bày rõ ràng, đúng thời gian ở mức nào? | Thang năm mức cho từng diễn giả |
| Đăng ký và hậu cần | Việc đăng ký và check-in tại cửa có thuận tiện không? | Thang năm mức kèm ô ghi chú |
| Đăng ký và hậu cần | Thông tin trước sự kiện (giờ, địa điểm, chỗ gửi xe) có đủ không? | Có / chưa đủ, thiếu gì |
| Lần sau | Bạn muốn lần sau có chủ đề nào? | Câu hỏi mở |
| Lần sau | Một điều ban tổ chức nên thay đổi? | Câu hỏi mở |
Ô "không dự" trong lưới đánh giá phiên rất quan trọng. Thiếu ô này, người không dự phiên chiều vẫn chọn đại một mức điểm để qua câu, và điểm của phiên chiều bị pha bởi những người chưa từng ngồi trong phòng.
Hỏi về diễn giả sao cho công bằng
Hỏi về việc trình bày, không hỏi về con người. Câu hỏi nên nhắm vào những thứ quan sát được: nội dung rõ ràng, ví dụ sát thực tế, đúng thời gian, trả lời câu hỏi thoả đáng. Tránh câu kiểu "bạn có thích diễn giả không", dễ biến thành đánh giá cảm tính về ngoại hình hay giọng nói.
Tách điểm nội dung khỏi điểm hậu cần. Phiên bị mất âm thanh mười phút thường bị chấm thấp, nhưng lỗi đó không phải của diễn giả. Thêm một câu riêng về âm thanh, ánh sáng, máy chiếu của phòng để khi đọc bạn biết điểm thấp đến từ đâu.
Cho phép bình luận riêng cho từng diễn giả. Một ô ý kiến ngắn sau mỗi diễn giả, không bắt buộc. Phần lớn người tham dự để trống, nhưng vài dòng có nội dung thường giá trị hơn mọi con số.
Báo trước cho diễn giả. Nói với diễn giả từ lúc mời rằng sẽ có khảo sát và họ sẽ nhận phần tổng hợp liên quan đến phiên của mình. Diễn giả biết trước thì đón nhận góp ý tốt hơn, và nhiều người còn chủ động đề nghị thêm câu hỏi họ muốn biết.
Thu tại chỗ hay gửi sau
Thời điểm thu ảnh hưởng mạnh đến số phiếu và độ chính xác. Hai cách thường dùng có điểm mạnh khác nhau.
| Tiêu chí | Thu tại chỗ trước khi bế mạc | Gửi sau sự kiện qua thư |
|---|---|---|
| Tỉ lệ trả lời | Thường cao hơn, vì người tham dự còn ngồi trong phòng | Thường thấp hơn, giảm nhanh sau một hai ngày |
| Ai trả lời | Chỉ người ở lại đến cuối | Cả người về sớm, nếu có địa chỉ thư |
| Đánh giá phiên cuối | Có thể chưa trọn vì phiếu phát trước khi phiên kết thúc | Đánh giá được trọn chương trình |
| Câu trả lời mở | Ngắn, vội | Dài hơn, có suy nghĩ |
| Cách làm | Chiếu mã QR trên màn hình trong năm phút cuối, hoặc phát phiếu giấy | Gửi thư trong vòng 24 giờ, nhắc một lần sau ba ngày |
Nhiều ban tổ chức kết hợp: dành năm phút trước bế mạc để mọi người quét mã và làm phiếu ngay, rồi sáng hôm sau gửi thư cho những người chưa trả lời. Nếu dùng phiếu giấy, nhớ tính thêm công nhập liệu và chỗ cất phiếu sau khi nhập.
Thử phiếu trước khi chiếu mã lên màn hình
Phiếu sai một câu là mất cả lô dữ liệu của câu đó, vì không thể hỏi lại hàng trăm người. Dành nửa tiếng thử phiếu vài ngày trước sự kiện theo trình tự sau:
- Nhờ ba người không tham gia soạn phiếu làm thử trên điện thoại, đúng như người tham dự sẽ làm. Bấm giờ: quá năm phút là phiếu đang dài.
- Hỏi họ câu nào phải đọc hai lần mới hiểu, câu nào không biết chọn gì. Những câu đó cần viết lại hoặc bỏ.
- Kiểm danh sách phiên và tên diễn giả trên phiếu khớp với chương trình bản cuối cùng, kể cả phiên bị đổi giờ hoặc đổi người trình bày vào phút chót.
- Kiểm ô "không dự" có trong mọi lưới đánh giá phiên và diễn giả.
- Gửi thử một lượt câu trả lời rồi mở bảng kết quả, xem dữ liệu về đúng cột, câu hỏi mở không bị cắt ngắn.
- Xoá các câu trả lời thử trước khi mở phiếu cho người tham dự.
Nếu dùng phiếu giấy, in thử một tờ để xem cỡ chữ đọc được trong phòng hội thảo thiếu sáng, và chuẩn bị đủ bút; thiếu bút là lý do rất thường gặp khiến phiếu giấy về ít.
Có nên gắn khảo sát với chứng nhận tham dự
Một cách tăng tỉ lệ trả lời hay dùng là "làm khảo sát để nhận chứng nhận". Số phiếu tăng rõ, nhưng chất lượng câu trả lời có thể giảm: người làm vì muốn có giấy sẽ chọn nhanh một mức điểm cho xong, để trống mọi câu hỏi mở. Ngoài ra, khi khảo sát gắn với việc nhận giấy, phiếu buộc phải gắn tên, mất tính ẩn danh, và một số người ngại chấm thấp diễn giả hoặc đơn vị tổ chức.
Cách cân bằng là tách hai việc: chứng nhận cấp theo dữ liệu điểm danh như đã công bố, còn khảo sát được mời làm riêng, ẩn danh, kèm lời giải thích kết quả sẽ dùng vào đâu. Nếu vẫn muốn gắn, dùng một bước xác nhận đã làm phiếu nhưng lưu câu trả lời tách khỏi danh tính, và nói rõ điều đó với người tham dự. Dù chọn cách nào, khi đọc kết quả cần ghi nhận rằng phiếu được làm trong điều kiện có ràng buộc.
Với các khoá thuộc diện đào tạo có quy định riêng của ngành, nếu cơ quan quản lý yêu cầu phiếu đánh giá như một điều kiện hoàn thành, hãy làm theo yêu cầu đó và hỏi họ về mẫu phiếu.
Dữ liệu cá nhân trong phiếu khảo sát
Phiếu khảo sát cũng là một lần thu dữ liệu, nên các nguyên tắc của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân vẫn áp dụng: mục đích rõ, thu tối thiểu, có đồng ý khi cần, lưu có thời hạn. Áp vào phiếu sau sự kiện, có mấy điểm cụ thể:
- Ghi một đoạn ngắn đầu phiếu: khảo sát để cải thiện sự kiện, ai đọc kết quả, phiếu có ẩn danh hay không.
- Nếu phiếu ẩn danh, đừng hỏi những câu có thể ghép lại để nhận ra một người, ví dụ đơn vị công tác kèm chức danh trong một sự kiện chỉ có vài người từ đơn vị đó.
- Nếu muốn trích ý kiến lên tài liệu truyền thông, hỏi riêng ở cuối phiếu: có đồng ý cho trích ý kiến kèm tên hay không.
- Không chia phiếu gốc có tên cho nhà tài trợ hay diễn giả; chỉ gửi phần tổng hợp.
- Đặt thời hạn lưu phiếu gốc và xoá sau thời hạn; bản tổng hợp không còn dữ liệu cá nhân thì giữ lâu được.
Gặp tình huống cụ thể về dữ liệu, ví dụ một nhà tài trợ đòi danh sách người trả lời, hãy hỏi bộ phận pháp chế hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi chia sẻ.
Câu hỏi thường gặp
Phiếu khảo sát sau hội thảo nên dài bao nhiêu câu?
Khoảng mười đến mười lăm câu, làm trong ba đến năm phút, là mức đa số người tham dự chịu làm hết. Sự kiện nhiều ngày có thể dài hơn một chút nhưng nên dùng lưới để gom câu hỏi về các phiên. Nếu phiếu dài quá, thường nhiều người bỏ ngang ở nửa sau, làm số liệu các câu cuối thiếu.
Có nên bắt buộc trả lời mọi câu không?
Không nên. Chỉ nên bắt buộc một hai câu cốt lõi như đánh giá chung. Bắt buộc mọi câu khiến người không dự phiên nào đó phải chọn đại, và người không muốn trả lời câu mở sẽ gõ ký tự vô nghĩa cho qua. Câu trả lời ép buộc thường làm kết quả kém tin cậy hơn là thiếu.
Hội thảo trực tuyến có cần phiếu khác không?
Cấu trúc giống nhau, nhưng khối hậu cần nên hỏi về chất lượng đường truyền, âm thanh, việc vào phòng và tương tác hỏi đáp, thay cho chỗ gửi xe hay ăn trưa. Với sự kiện kết hợp, thêm một câu hỏi hình thức tham dự để khi đọc tách được hai nhóm.
Bao lâu sau sự kiện thì không nên gửi khảo sát nữa?
Sau khoảng một tuần, người tham dự đã quên chi tiết từng phiên, câu trả lời sẽ chung chung. Nên gửi trong vòng 24 giờ và nhắc một lần sau vài ngày. Quá thời gian đó, chỉ nên hỏi những câu về tác động, ví dụ đã áp dụng được gì vào công việc, và coi đó là khảo sát khác.
Có nên hỏi người tham dự đánh giá nhà tài trợ không?
Có thể hỏi về trải nghiệm với khu gian hàng hoặc phần trình bày của nhà tài trợ nếu điều đó phục vụ một quyết định cụ thể, ví dụ có giữ khu gian hàng lần sau không. Không nên biến phiếu thành công cụ thu thông tin tiếp thị cho nhà tài trợ, vì người tham dự không đăng ký cho mục đích đó.
Ít người trả lời thì kết quả còn dùng được không?
Vẫn dùng được nếu đọc thận trọng. Hãy xem ai đã trả lời: nếu chủ yếu là người ở lại đến cuối, họ thường hài lòng hơn người về sớm. Với số phiếu nhỏ, đọc kỹ từng ý kiến mở thường có ích hơn so sánh điểm trung bình giữa các phiên.