Một thẻ đeo dễ đọc có tên người là chữ lớn nhất, chữ tối trên nền sáng, in cả hai mặt và không đặt thông tin quan trọng ở phần trên cùng nơi dây đeo che mất. Khổ thẻ chọn theo lượng thông tin cần in, không theo thói quen, và mọi quyết định thiết kế phải được kiểm bằng cách đeo thẻ thật rồi đọc từ khoảng cách hai bước chân.
Bài này dành cho người thiết kế thẻ của ban tổ chức, kể cả khi bạn không phải nhà thiết kế chuyên nghiệp. Các con số về khổ giấy là khổ tiêu chuẩn phổ biến; các con số về cỡ chữ chỉ là điểm xuất phát để in thử, không phải quy chuẩn bắt buộc.
Thẻ đeo được đọc ở đâu và trong tư thế nào
Khác với danh thiếp được cầm lên đọc, thẻ đeo được đọc khi đang treo trên ngực người khác, lắc lư theo bước đi, nghiêng theo dáng ngồi, thường ở khoảng cách một đến hai bước chân và trong ánh sáng không lý tưởng. Người đọc không muốn nhìn chằm chằm vào ngực người đối diện, nên họ chỉ liếc một hai lần. Thiết kế thẻ phải phục vụ đúng cái liếc mắt ngắn ngủi đó.
Thẻ còn được đọc bởi người trực cửa từ xa hơn, khi người đeo đang đi tới. Họ không cần đọc tên, chỉ cần thấy màu nhóm và số khu vực. Vì vậy một tấm thẻ thực chất có hai tầng đọc: tầng xa cho màu và nhóm, tầng gần cho tên và đơn vị. Mỗi tầng có cỡ chữ và vị trí riêng, và thiết kế dễ đọc là thiết kế không để hai tầng đó tranh nhau.
Cuối cùng, thẻ xuất hiện trong ảnh chụp sự kiện và trên màn hình truyền hình trực tiếp nếu có. Ở đây thẻ thường quá nhỏ để đọc tên, nhưng màu và biểu tượng sự kiện vẫn nhận ra được. Đó là lý do biểu tượng sự kiện nên nằm ở vị trí cố định, không chiếm chỗ của tên, và không nên phụ thuộc vào chi tiết nhỏ.
Các khổ thẻ hay dùng
Ba nhóm khổ dưới đây phổ biến nhất ở hội nghị, hội thảo trong nước. Khổ thẻ nhựa nói ở đây là khổ thẻ tiêu chuẩn quốc tế thường gọi là khổ ID-1, cùng cỡ với thẻ ngân hàng:
| Khổ | Kích thước | Hợp với | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Thẻ nhựa khổ ID-1 | Khoảng 85,6 × 54 mm | Sự kiện nhiều ngày, thẻ dùng lâu, thẻ có chip hoặc in mã | Chỗ in hẹp, tên dài phải co chữ; in tại chỗ cần máy in thẻ chuyên dụng |
| Khổ A7 | 74 × 105 mm | Hội thảo một hai ngày, thông tin vừa phải | Chật nếu muốn in cả lịch tóm tắt ở mặt sau |
| Khổ A6 | 105 × 148 mm | Hội nghị lớn, cần chữ to, mặt sau có lịch hoặc hướng dẫn | To và nặng hơn, dễ lật, cần vỏ và dây chắc |
| Khổ tự chọn (vuông, dài) | Theo thiết kế | Sự kiện cần nhận diện khác biệt | Khó tìm vỏ thẻ vừa, tốn công cắt |
Giấy khổ A4 cắt ra bốn tấm A6 hoặc tám tấm A7, nên in thẻ bằng máy in văn phòng ở hai khổ này thuận tiện hơn nhiều, kể cả in bổ sung tại chỗ. Chọn khổ trước khi chọn vỏ thẻ và dây, vì vỏ thẻ phải vừa khổ, và đặt vỏ xong mới đổi khổ là chuyện tốn kém.
Thứ bậc chữ: cái gì to, cái gì nhỏ
Tên người lớn nhất, đậm nhất. Đây là thứ người đối diện cần. Một điểm xuất phát hợp lý cho khổ A6 là chữ tên có chiều cao chữ hoa khoảng một centimet, rồi in thử và điều chỉnh. Trên khổ nhỏ hơn, giảm theo tỷ lệ nhưng ưu tiên giữ tên to bằng cách bớt thông tin khác.
Tên đơn vị bằng khoảng một nửa cỡ tên. Đủ để đọc ở khoảng cách gần, không tranh chú ý với tên. Tên đơn vị dài thì xuống hai dòng, không nén chữ hẹp lại, vì chữ nén khó đọc hơn chữ nhỏ.
Nhóm tham dự đọc được từ xa nhất, nhưng không phải bằng cỡ chữ lớn nhất. Dải màu rộng chạy ngang thẻ, trên đó chữ tên nhóm in đậm, là cách để người trực nhìn thấy từ xa mà không lấy mất vị trí của tên người.
Tên sự kiện và biểu tượng nhỏ, ở vị trí cố định. Người đeo đã biết mình đang ở sự kiện nào. Biểu tượng chỉ cần đủ để nhận diện trong ảnh, không cần chiếm phần ba thẻ như nhiều bản thiết kế hay mắc.
Mọi thứ khác nhỏ nhất, hoặc chuyển ra mặt sau. Mã quét, lịch tóm tắt, thông tin liên hệ của ban tổ chức là những thứ người đeo tự xem khi cần, đặt ở mặt sau là hợp lý.
In hai mặt vì thẻ nào rồi cũng lật
Thẻ treo bằng một điểm móc ở giữa sẽ xoay theo chuyển động của người đeo, và sau nửa ngày, một phần đáng kể thẻ trong hội trường quay mặt sau ra ngoài. Nếu mặt sau trống hoặc chỉ có lịch, người đối diện không biết người đeo là ai, người trực cửa không thấy nhóm và khu vực. Phần lớn ban tổ chức chỉ phát hiện điều này khi đã ở giữa sự kiện.
Giải pháp đơn giản nhất là in tên và nhóm tham dự ở cả hai mặt, giống hệt nhau. Thông tin phụ như lịch, sơ đồ hướng dẫn, thông tin hỗ trợ có thể in nhỏ ở phần dưới mặt sau, nhưng phần trên mặt sau vẫn lặp lại tên và dải màu nhóm. Với thẻ nhựa in tại chỗ, kiểm tra máy in có in được hai mặt không trước khi chốt thiết kế.
Cách thứ hai là giảm khả năng lật: dùng dây đeo có hai điểm móc ở hai góc trên của thẻ, hoặc vỏ thẻ có hai lỗ. Thẻ treo hai điểm ít xoay hơn rõ rệt, nhưng tốn phụ kiện hơn và đeo vào tháo ra chậm hơn. Nhiều sự kiện kết hợp cả hai: in hai mặt cho chắc, và dùng móc hai điểm cho thẻ khổ lớn vốn dễ lật nhất.
Màu nền, tương phản và phông chữ
Thẻ đọc trong ánh sáng hội trường cần độ tương phản cao hơn nhiều so với những gì trông "vừa mắt" trên màn hình thiết kế. Các nguyên tắc nên giữ:
- Chữ tối trên nền sáng cho phần tên: nền trắng hoặc rất nhạt, chữ đen hoặc xanh rất đậm; chữ trắng trên nền màu chỉ dùng cho dải tên nhóm.
- Không đặt tên lên ảnh nền hay hoạ tiết: hoạ tiết làm nhiễu nét chữ, nhất là các dấu tiếng Việt nhỏ.
- Tránh chữ màu vàng, xám nhạt, cam nhạt trên nền trắng: các màu này trông nhẹ nhàng trên màn hình nhưng gần như biến mất dưới đèn vàng.
- Phông không chân, nét đều cho tên: phông có chân mảnh hoặc phông viết tay dễ mất nét khi in nhỏ; nếu nhận diện bắt buộc dùng phông riêng, in thử với tên nhiều dấu.
- Mặt thẻ không bóng loáng: vỏ thẻ hoặc lớp cán bóng phản chiếu đèn, khiến người đối diện không đọc được tên ở nhiều góc nhìn; lớp mờ hoặc giấy không cán dễ đọc hơn.
- Kiểm bằng ảnh đen trắng: chuyển bản thiết kế sang thang xám; nếu dải nhóm và chữ vẫn phân biệt rõ, thẻ sẽ đọc được với cả người khó phân biệt màu.
Nếu nhận diện thương hiệu của sự kiện dùng tông màu nhạt, hãy dùng màu đó cho dải trang trí và biểu tượng, còn phần tên giữ tương phản cao. Thương hiệu được thể hiện, người đọc vẫn đọc được.
Phần trên cùng của thẻ thuộc về dây đeo
Lỗi thiết kế phổ biến nhất mà bản xem trước trên màn hình không bao giờ cho thấy: phần trên cùng của thẻ bị khe của vỏ thẻ, lỗ đục và móc dây che mất. Một biểu tượng đặt sát mép trên sẽ bị móc dây che một nửa; một dòng chữ đặt ở đó sẽ bị khe vỏ thẻ cắt ngang. Với vỏ thẻ dạng túi, phần trên còn bị mép túi đè lên.
Cách xử lý là chừa một vùng trống ở mép trên, chiều cao bằng phần bị che khi thẻ nằm trong vỏ thật, cộng thêm một khoảng an toàn. Muốn biết vùng này cao bao nhiêu, cách duy nhất là lấy đúng loại vỏ và dây sẽ dùng, đặt thẻ in thử vào và nhìn. Đây cũng là lý do nên chốt phụ kiện trước khi chốt thiết kế.
Tương tự, mép dưới của thẻ khổ lớn thường bị gập hoặc bị che khi người đeo ngồi xuống và thẻ chạm vào mép bàn. Mã quét đặt ở góc dưới vẫn ổn vì chỉ dùng khi người đeo đứng ở cửa, nhưng tên và dải nhóm nên nằm ở khoảng giữa thẻ, nơi ít bị che nhất trong mọi tư thế.
Một chi tiết nhỏ khác là người đeo thẻ trên áo khoác dày hoặc áo dài: dây đeo dài tiêu chuẩn có thể khiến thẻ rơi xuống ngang bụng, thấp hơn tầm mắt người đối diện, và bị bàn hoặc tay che khi ngồi. Nếu sự kiện dùng dây có thể điều chỉnh độ dài, hướng dẫn người đeo kéo thẻ lên ngang ngực. Nếu không, bố cục nên đặt tên ở nửa trên của vùng in để thẻ có treo thấp thì tên vẫn nằm trong tầm nhìn khi người đeo đứng nói chuyện.
In thử và kiểm bằng mắt người thật
Bản thiết kế chỉ hoàn tất khi đã qua vòng kiểm thực địa. Quy trình gọn:
- In thử ba đến năm thẻ với những tên khó nhất trong danh sách, đủ các nhóm màu.
- Đặt vào đúng loại vỏ và dây sẽ dùng, đeo lên người với trang phục điển hình của sự kiện.
- Đứng ở hành lang hoặc hội trường thật, trong khung giờ có ánh sáng giống lúc diễn ra sự kiện.
- Nhờ người chưa từng xem bản thiết kế đứng cách hai bước đọc to tên và đơn vị, đứng xa hơn để gọi tên nhóm.
- Đi lại vài vòng, ngồi xuống đứng lên, xem thẻ có lật, có bị che, có loá đèn không.
- Ghi lại mọi chỗ người đọc ngập ngừng và sửa, rồi in thử lại lần nữa trước khi in hàng loạt.
Mười lăm phút kiểm thực địa thường làm thay đổi ít nhất một quyết định thiết kế, phổ biến nhất là tăng cỡ tên, giảm cỡ biểu tượng và chuyển bớt thông tin ra mặt sau.
Câu hỏi thường gặp
Khổ thẻ nào phổ biến nhất cho hội thảo một ngày?
Không có khổ bắt buộc. Khổ A7 và A6 in bằng máy in văn phòng được nên rất phổ biến cho hội thảo ngắn; thẻ nhựa khổ thẻ ngân hàng hợp hơn khi dùng nhiều ngày hoặc cần độ bền và mã quét.
Có nên in ảnh nền đẹp lên toàn bộ thẻ không?
Ảnh nền làm thẻ đẹp trong ảnh chụp nhưng gần như luôn làm tên khó đọc hơn. Nếu muốn dùng, đặt ảnh ở dải trên hoặc dải dưới, để vùng tên là nền trơn sáng màu.
In thẻ đen trắng có được không?
Được, nhất là với sự kiện nhỏ hoặc in bổ sung tại chỗ. Khi đó nhóm tham dự được nhận diện bằng chữ đậm, ký hiệu và màu dây đeo thay cho màu in trên thẻ.
Tên quá dài thì giảm cỡ chữ đến mức nào?
Nên đặt trước một cỡ tối thiểu qua in thử, dưới mức đó thì chuyển tên sang hai dòng thay vì tiếp tục thu nhỏ. Không cắt hay viết tắt tên nếu người đăng ký chưa đồng ý.
Mặt sau thẻ nên in gì?
Phần trên lặp lại tên và dải nhóm để thẻ lật vẫn đọc được. Phần dưới có thể in lịch tóm tắt, thông tin hỗ trợ của ban tổ chức hoặc mã quét. Không in thông tin cá nhân của người đeo ở mặt sau.
Có cần thuê nhà thiết kế chuyên nghiệp cho thẻ đeo không?
Sự kiện lớn có bộ nhận diện riêng thường giao cho người thiết kế của sự kiện. Sự kiện nhỏ có thể tự làm nếu giữ các nguyên tắc về thứ bậc chữ, tương phản và chịu khó in thử với vỏ và dây thật.