Mã in trên thẻ đại biểu chỉ nên chứa một chuỗi định danh ngẫu nhiên, không chứa họ tên, số điện thoại hay thư điện tử; mọi thông tin khác nằm trong danh sách của ban tổ chức và được tra khi quét. Với cách đó, mã trên thẻ dùng được cho nhiều việc sau cửa check-in: điểm danh từng phiên, kiểm quyền vào khu vực, phát suất ăn, quà, và thu thông tin ở gian hàng khi người tham dự đồng ý.
Khâu quét mã ở cửa đón khách (gửi mã qua thư, quét lúc đến, xử lý mã trùng) được bàn ở mục check-in tại cửa của trang. Bài này nói về phần sau đó: tấm thẻ đã đeo trên người dùng mã ra sao trong suốt sự kiện, và giữ dữ liệu người tham dự an toàn thế nào khi có nhiều điểm quét.
Mã trên thẻ khác mã trong thư xác nhận ở chỗ nào
Mã trong thư xác nhận là vé vào cửa: người đăng ký mang theo trên điện thoại, quét một lần ở quầy, đổi lấy thẻ. Mã trên thẻ thì đi theo người tham dự suốt sự kiện và được quét nhiều lần ở nhiều nơi. Hai mã có thể cùng trỏ về một người trong danh sách, nhưng không nhất thiết là một chuỗi, và nhiều ban tổ chức chủ động dùng hai chuỗi khác nhau để mã trong thư lộ ra ngoài cũng không dùng thay thẻ được.
Vì thẻ đeo trước ngực, mã trên thẻ cũng là thứ ai đứng gần đều chụp được. Đây là lý do mã đó phải vô hại khi bị chụp: quét bằng một ứng dụng quét thông thường chỉ ra một chuỗi ký tự vô nghĩa, không ra tên, không ra số điện thoại, không ra đường dẫn tới hồ sơ người đeo. Chỉ thiết bị của ban tổ chức, có quyền tra danh sách, mới biết chuỗi đó là ai.
Cũng vì quét nhiều lần, mã trên thẻ cần bền hơn mã trên màn hình: in đủ lớn, không bị dây đeo che, không bị gập khi người đeo ngồi xuống. Nếu thẻ in hai mặt, nên in mã ở cả hai mặt để người trực không phải lật thẻ của khách.
Chỉ mã hoá một chuỗi định danh ngẫu nhiên
Không nhét dữ liệu cá nhân vào mã. Một số công cụ tạo mã cho phép đưa cả danh thiếp điện tử vào mã. Với thẻ sự kiện, đó là cách phát tán dữ liệu cá nhân cho bất kỳ ai chụp được thẻ, đi ngược nguyên tắc dữ liệu tối thiểu của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Không dùng số thứ tự tăng dần. Mã kiểu một, hai, ba cho phép người khác đoán mã của người bên cạnh và tự in thẻ giả. Chuỗi ngẫu nhiên đủ dài khiến việc đoán gần như không khả thi.
Một người một mã, đổi mã khi cấp lại thẻ. Khi thẻ bị mất và cấp lại, mã cũ phải bị vô hiệu trong danh sách để thẻ rơi không còn dùng được. Điều này chỉ làm được khi mã là chuỗi tra cứu, không phải dữ liệu in cứng.
Kèm một mã ngắn đọc được bằng mắt. In dưới mã quét một mã ngắn vài ký tự, cũng ngẫu nhiên, để người trực gõ tay khi máy quét không đọc được. Mã ngắn không chứa tên và không trùng với số thứ tự đăng ký.
Danh sách tra cứu nằm ở nơi có phân quyền. Thiết bị quét ở cửa phiên chỉ cần biết người này có được vào phiên đó không, không cần hiện đầy đủ thông tin. Cấu hình hiển thị tối thiểu cho từng điểm quét là một phần của bảo vệ dữ liệu.
Những điểm quét thẻ trong một sự kiện
Không phải sự kiện nào cũng cần tất cả các điểm quét dưới đây. Mỗi điểm quét thêm vào là thêm một nơi xử lý dữ liệu, nên chỉ bật khi có mục đích rõ ràng:
| Điểm quét | Mục đích | Dữ liệu cần hiện | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Cửa phòng phiên | Điểm danh phiên, đếm người theo phiên, giữ sức chứa | Được vào hay không | Hợp với hội thảo cấp chứng nhận theo số phiên |
| Cửa khu hạn chế | Kiểm quyền vào khu vực | Nhóm, khu được vào | Bổ sung cho màu thẻ, không thay thế |
| Quầy suất ăn, quà | Tránh nhận hai lần | Đã nhận hay chưa | Không hiện thông tin ăn kiêng ra màn hình công khai |
| Gian hàng, nhà tài trợ | Đơn vị trưng bày ghi nhận khách quan tâm | Chỉ những trường người tham dự đã đồng ý chia sẻ | Cần đồng ý riêng, xem mục bên dưới |
| Lớp tập huấn nhiều buổi | Điểm danh từng buổi | Họ tên để học viên xác nhận | Báo trước rằng chuyên cần dựa trên lượt quét |
Nên công bố trước, trong biểu mẫu đăng ký hoặc thư xác nhận, rằng thẻ sẽ được quét ở những điểm nào và để làm gì. Người tham dự biết trước thì quét nhanh hơn, và ban tổ chức tránh được cảm giác bị theo dõi khi họ thấy máy quét xuất hiện ở khắp nơi.
Quét thẻ ở gian hàng: đồng ý trước, không mặc định
Ở hội chợ, triển lãm và hội nghị có khu trưng bày, đơn vị thuê gian hàng thường muốn quét thẻ khách ghé thăm để lấy thông tin liên hệ. Đây là điểm nhạy cảm nhất của mã trên thẻ, vì dữ liệu đi từ ban tổ chức sang một bên thứ ba. Theo các nguyên tắc của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, việc chia sẻ này cần mục đích rõ ràng và sự đồng ý của người tham dự.
Cách làm thường được coi là cẩn trọng gồm hai lớp. Lớp thứ nhất, ở biểu mẫu đăng ký có một ô đồng ý riêng, không đánh dấu sẵn, cho việc chia sẻ thông tin liên hệ với đơn vị trưng bày khi người đó chủ động cho quét thẻ tại gian hàng. Lớp thứ hai, ngay tại gian hàng, nhân viên hỏi trước khi quét. Người không đồng ý ở lớp một thì khi bị quét, thiết bị của gian hàng chỉ nhận được thông báo không có dữ liệu chia sẻ.
Ban tổ chức cũng nên có thoả thuận với đơn vị trưng bày về việc dùng dữ liệu nhận được: chỉ để liên hệ về nội dung đã trao đổi, không bán lại, xoá khi hết mục đích. Chi tiết về điều kiện chia sẻ danh sách cho nhà tài trợ được bàn ở mục dữ liệu cá nhân người đăng ký của trang. Tình huống cụ thể, như một đơn vị dùng dữ liệu sai mục đích, nên hỏi luật sư, ví dụ đặt câu hỏi trên AI Cố Vấn.
Mã vạch, mã QR hay thẻ chip không tiếp xúc
Mã vạch một chiều in được trên mọi máy in, quét bằng máy quét rẻ, nhưng chứa ít ký tự và cần đưa máy quét đúng hướng. Mã QR chứa nhiều hơn, quét được bằng điện thoại thông thường, chịu được hư hỏng một phần nhờ cơ chế sửa lỗi, nên là lựa chọn phổ biến nhất cho thẻ hội nghị hiện nay. Cả hai đều in trên thẻ giấy được, phù hợp in tại chỗ.
Thẻ có chip không tiếp xúc, chạm vào đầu đọc là nhận, nhanh hơn ở cửa đông người và khó sao chép hơn mã in. Đổi lại, thẻ cần phôi riêng, máy ghi chip, đầu đọc tương thích, và chi phí cao hơn đáng kể. Loại này thường chỉ đáng đầu tư cho sự kiện rất lớn, nhiều ngày, có yêu cầu kiểm soát ra vào chặt.
Với phần lớn hội thảo, hội nghị trong nước, mã QR in trên thẻ cùng một mã ngắn đọc được bằng mắt là đủ. Quan trọng hơn chọn công nghệ là xác định rõ có những điểm quét nào, ai giữ thiết bị, dữ liệu quét về đâu và lưu bao lâu. Khi chưa trả lời được bốn câu đó, thêm điểm quét chỉ làm thêm việc mà không thêm thông tin hữu ích.
In mã để quét được trong mọi tình huống
Mã quét được trên màn hình thiết kế chưa chắc quét được trên ngực người đang đi. Những điểm cần giữ khi đặt mã lên thẻ:
- Đủ lớn: mã quá nhỏ buộc người trực đưa máy sát ngực khách, vừa chậm vừa bất tiện; in thử và quét từ khoảng cách tự nhiên trước khi chốt cỡ.
- Vùng trắng quanh mã: mã QR cần một viền trống xung quanh để máy nhận ra; không để hoạ tiết, chữ hay mép thẻ chạm sát mã.
- Chấm tối trên nền sáng: mã đảo màu hoặc in lên nền màu nhóm làm nhiều máy quét đọc chậm hoặc không đọc.
- Tránh vùng bị che: không đặt mã ở mép trên nơi móc dây và khe vỏ thẻ, không đặt ở mép dưới nơi thẻ hay bị gập.
- Tránh loá: vỏ thẻ bóng phản chiếu đèn hội trường làm máy quét không nhận mã; dùng vỏ mờ hoặc thử quét qua vỏ trước khi đặt hàng.
- Kiểm từng lô in: quét ngẫu nhiên vài thẻ mỗi lô sau khi in, đối chiếu mã ra đúng người trong danh sách.
Một bài kiểm đơn giản: đeo thẻ in thử, đi qua cửa phòng phiên với tốc độ bình thường, để người trực quét như lúc thật. Nếu phải dừng lại chỉnh thẻ cho máy đọc, bố cục mã cần sửa.
Khi điểm quét trong sự kiện gặp trục trặc
Máy quét ở cửa phiên hỏng hay mất mạng giữa giờ không được làm tắc lối vào phòng. Phương án dự phòng nên chuẩn bị sẵn:
- Mỗi điểm quét có một danh sách giấy hoặc tệp ngoại tuyến tối thiểu, chỉ gồm mã ngắn và quyền vào, để tra tay.
- Khi mất kết nối, thiết bị ghi lượt quét vào bộ nhớ máy và đồng bộ lại sau, thay vì từ chối người tham dự.
- Nếu cả thiết bị hỏng, chuyển sang ghi mã ngắn bằng tay trên phiếu, nhập lại sau phiên.
- Giữ lối đi và lối thoát thông thoáng trong lúc xử lý; mời người tham dự vào trước, ghi nhận sau nếu phiên đã bắt đầu.
- Ghi lại thời điểm và thời lượng trục trặc để khi lập báo cáo số người theo phiên, có ghi chú về độ tin cậy của số liệu.
Số liệu điểm danh phiên chỉ đáng tin khi mọi điểm quét được vận hành đều tay. Một phiên mất dữ liệu nửa giờ mà không ghi chú sẽ làm báo cáo sau sự kiện cho thấy phiên đó vắng khách, và có thể dẫn tới quyết định sai cho lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Có nên in mã QR dẫn tới hồ sơ cá nhân của đại biểu không?
Không nên. Mã trên thẻ ai đứng gần cũng chụp được, nên mã dẫn tới hồ sơ là cách phát tán dữ liệu cá nhân. Người muốn trao thông tin liên hệ có thể dùng danh thiếp hoặc tự chia sẻ.
Đại biểu không muốn bị quét thẻ ở gian hàng thì sao?
Họ có quyền từ chối. Nhân viên gian hàng phải hỏi trước khi quét, và nếu người đó không đồng ý chia sẻ từ lúc đăng ký thì thiết bị gian hàng không nhận được dữ liệu dù có quét.
Mã trên thẻ có cần khác mã trong thư xác nhận không?
Không bắt buộc, nhưng tách hai chuỗi giúp an toàn hơn: mã trong thư bị lộ cũng không dùng thay thẻ được. Cả hai đều trỏ về cùng một dòng trong danh sách của ban tổ chức.
Dữ liệu quét ở cửa phiên lưu bao lâu?
Lưu theo mục đích đã báo, ví dụ đủ để cấp chứng nhận và lập báo cáo, rồi xoá hoặc chỉ giữ số liệu tổng hợp không gắn tên. Thời hạn cụ thể nên ghi trong thông báo xử lý dữ liệu.
Sự kiện nhỏ có cần in mã quét trên thẻ không?
Thường không. Hội thảo một phòng, vài chục người, không cấp chứng nhận theo phiên thì điểm danh bằng danh sách là đủ. Mã quét chỉ đáng thêm khi có nhiều phiên, nhiều khu hoặc nhiều buổi.
Điện thoại thông thường có dùng làm máy quét được không?
Được, với mã QR và một ứng dụng hoặc trang tra cứu do ban tổ chức kiểm soát, có đăng nhập. Không dùng ứng dụng quét công cộng để tra danh sách, và không để danh sách đầy đủ lưu trên điện thoại cá nhân của tình nguyện viên.